Ở Việt Nam, chim yến cho tổ ăn được là
loài Aerodramus fuciphagus, sinh sống trong nhà phân bố từ Thanh Hóa đến Cà
Mau, các tỉnh Tây Nguyên từ Bình Phước đến Đắc Lăk. tổ yến Việt Nam có chất
lượng cao, được khách hàng trên thế giới ưa chuộng. Tại Quảng Nam - Đà Nẵng, bên
cạnh chim yến đảo (Aerodramus fuciphagus germani) được phân bố ngoài tự nhiên
tại các hang đảo, nghề nuôi chim yến nhà (Aerodramus fuciphagus amechanus,
Aerodramus fuciphagus S.p) đang trên đà phát triển. Qua thời gian dài nghiên
cứu, tổng hợp nhiều phương pháp theo dõi trực quan tại các nhà yến, chim yến
nhà tại Quảng Nam - Đà Nẵng có một số đặc điểm sinh học như sau: Chim yến nhà
trưởng thành có khối lượng trung bình là 12,3 - 13,0g. Lông chim phần trên thân
có màu đen hơi nhạt, phần dưới có màu xám đen hoặc nâu đen, hông có vệt nâu
xám, lông đuôi màu đen, ngăn cách giữa phần lưng và phần đuôi là lông màu xám,
móng chân màu hồng hoặc màu nâu đen. Mắt màu nâu đen hạt nhãn, cằm màu nâu xám
bạc tạo thành vòng cườm. Mỏ màu đen có chiều dài 4,5mm, miệng rộng 6mm và há
miệng đến mắt, đầu có chiều dài 24mm. Cánh của chim yến có chiều dài trung bình
93,30mm, lông đuôi có chiều dài trung bình 45,2mm. Chân của chim yến cũng như
các loài khác trong họ nhà chim là chân có 4 ngón, chiều dài cẳng chân 11mm,
ống chân 17mm, móng chân 7mm.
Chim yến sử dụng đôi chân để bám giá thể như:
vách đá, bờ tường, giá gỗ. Chim yến không đậu trên các cành cây, dây điện. Do
vậy, trong quá trình phát triển tiến hóa của mình, chim yến phát triển bộ móng
chân để thích nghi với đời sống đeo bám. Chim yến thường sống thành quần đàn,
không sống riêng lẻ. Chim yến làm tổ ở nơi đảm bảo an toàn, che khuất, ít sự đe
dọa của thú ăn mồi. Điều kiện sống và làm tổ của chim yến: nhiệt độ 27 - 290C,
độ ẩm 70 - 85%, ánh sáng thích hợp là 0,02 - 0,2 lux. Thu thập số liệu sinh học
chim yến Chim yến có thể bay xa đến hàng trăm kilomet để đi kiếm ăn. Vùng kiếm
ăn lý tưởng là có khoảng 50% diện tích cây thấp dưới 1m như đồng lúa, bụi cây;
khoảng 30% diện tích cây cao trên 5m và khoảng 20% mặt nước thoáng. Thời gian chim
rời tổ đi kiếm ăn tùy thuộc vào mùa, khi mặt trời mọc cũng là lúc chim yến bắt
đầu đi kiếm ăn. Thời gian rời khỏi tổ từ: 5h00 - 5h30, vào mùa đông thì trễ
hơn; Thời gian về: 18h00 - 18h30, vào mùa đông thì sớm hơn. Chim không nuôi
chim con thì rời tổ đi kiếm ăn cho tới khi quay về tổ để nghỉ ngơi. Những cặp
chim đang ấp trứng thì luân phiên nhau về ấp trứng. Những cặp đang nuôi chim
con tùy thuộc vào chim con lớn hay nhỏ mà chim mẹ quay về tổ nhiều hay ít. Thức
ăn của chim yến là các loài côn trùng có cánh bay trong không trung (kiến cánh,
mối, ruồi muỗi, bọ rầy, cánh cứng, bọ xít, chuồn chuồn kim,…). Bước vào kỳ sinh
sản, chim yến đực mới trưởng thành cùng với chim mái làm tổ chung, những cặp đã
trải qua sinh sản rồi thì việc làm tổ là cả 2. Chim yến làm tổ bằng nước dãi
của chúng tiết ra từ hai tuyến nước bọt ở dưới lưỡi hai bên má. Vào thời kỳ
sinh sản thì tuyến nước bọt phát triển mạnh phình to ra hai bên má. Khi vào mùa
làm tổ, mỗi đôi chim yến chọn cho mình một chỗ thích hợp và cùng nhau xây dựng
tổ treo sát vào khuôn dầm trần nhà hoặc trên vách tường vuông góc với trần nhà.
Mục đích làm tổ là để đẻ trứng, sau khi đi kiếm ăn về nghỉ 30 - 60 phút rồi bắt
đầu làm tổ. Chim yến dùng miệng tiết nước bọt ra để làm tổ, dùng mỏ quẹt kéo
thành sợi đan thành tổ. Chim yến làm nhiều nhất vào lúc 21h00 đêm đến 4h00 sáng
hôm sau. Thỉnh thoảng chim yến về lúc giữa trưa và cũng làm tổ vào lúc 11h00 -
13h00, rồi đi kiếm ăn tiếp. Chim làm tổ cho đến khi đẻ trứng thì chúng dừng
lại, tuy nhiên thỉnh thoảng chúng vẫn quẹt vào chân tổ để gia cố cho tổ vững
chắc.
Thời gian chim làm hoàn thành tổ trung bình 45 ngày. Tổ làm hoàn toàn
bằng nước bọt màu trắng hình bán nguyệt, kích thước tổ trung bình để chim đẻ
trứng là R = 45 mm đến 50mm. Sau khi làm tổ xong chim bắt đầu giao phối, chim
thường giao phối trước khi đẻ trứng 5 đến 8 ngày, sau khi đẻ trứng thứ 2 thì
không giao phối nữa. Chim yến thường chỉ đẻ 2 quả trứng màu trắng, kích thước
trung bình 21,26 x 13,84 mm, trọng lượng 2,25 g, vào lúc sáng sớm (khoảng lúc
2h00 - 4h00 sáng), thời gian đẻ giữa trứng 1 và trứng 2 khoảng 2 - 6 ngày. Từ
khi đẻ trứng đầu tiên, ban ngày chim trống và chim mái luân phiên nhau ấp trứng
và đi kiếm ăn; vào ban đêm thì một con ấp, con còn lại bám trên thành tổ, chúng
cũng hay đổi ca ấp cho nhau, một đêm đổi ca ấp khoảng 4 - 5 lần. Khi ấp chim
thường dùng mỏ để đảo trứng cho đều. Sinh sản chim yến trong nhà Sau khoảng 21
- 25 ngày thì trứng đầu tiên nở. Thời gian nở của trứng thứ nhất và trứng thứ 2
cách nhau khoảng 2 - 4 ngày. Khi chim con vừa nở ngày đầu tiên, chim bố mẹ
không cho ăn mà nằm ấp ủ ấm cho chim con 1 - 2 ngày, sau đó đi kiếm ăn về cho
chim con ăn. Khi đi kiếm ăn thì cả chim bố và mẹ đều bay đi. Tuy nhiên, vào
giữa trưa thì có 1 con bay về cho con ăn và nằm ủ ấm cho chim con. Sau khi nở 5
ngày chim bố mẹ khi bay về cho ăn vẫn ấp ủ ấm cho chim con. Ở tuần đầu tiên
số lần chim bố mẹ cho chim con ăn trong ngày khoảng 3 lần, chim bố mẹ chủ yếu
cho chim con ăn vào buổi sáng khoảng 6h00 và buổi chiều khoảng 18h00. Ở tuần
thứ 2 số lần chim bố mẹ cho chim con ăn trong ngày khoảng 4 lần, lúc này
chim con mọc lông tơ nhưng chưa nhiều. Ở tuần thứ 3 số lần chim bố mẹ cho
chim con ăn trong ngày khoảng 5 lần, chim con mọc lông tơ nhiều hơn và lông đậm
hơn. Ở tuần thứ 4 và 5 số lần chim bố mẹ cho chim con ăn trong ngày khoảng 6
lần, giai đoạn này chim con mọc lông đầy đủ ở các bộ phận (đuôi, cánh,…) và đã
đu tổ được, có khả năng đeo tổ tự vỗ cánh tập bay cho tới khi tự bay được. Số
lần chim bố mẹ cho chim con ăn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và tùy từng
giai đoạn phát triển của chim con, chim con càng lớn số lần cho ăn tăng lên.
Chim mẹ mỗi lần cho ăn thường cho 1 con ăn nếu thức ăn kiếm được nhiều thì cho
cả 2 chim con. Mỗi tổ có 2 chim con, trong khi chim mẹ cho chim con ăn giữa chúng
có sự cạnh tranh dành mồi mớm từ mẹ. Giữa 2 chim con sự phát triển không đồng
đều. Thời gian nuôi con kéo dài khoảng 40 - 48 ngày (trung bình là 45 ngày). Có
một số chim non rời tổ sớm 35 ngày thường xảy ra đối với tổ 1 con do chim bố
mẹ cung cấp đầy đủ thức ăn nên chim non sinh trưởng nhanh hơn tổ 2 con với
lượng thức ăn ít và chim non thường xuyên tranh giành mồi. Chim yến nuôi trong
nhà sinh sản quanh năm vì các cá thể không sinh sản cùng lúc như chim yến ở
đảo; có những tháng tỷ lệ chim sinh sản cao hơn các tháng khác và tạo thành một
số đỉnh trong năm.
Bên trong nhà nuôi yến thành công
Số lần làm tổ và đẻ trứng của chim yến phụ thuộc vào phương
pháp thu hoạch tổ, nếu sau khi chim làm xong tổ và chuẩn bị đẻ lần đầu, ta khai
thác tổ không cho chim đẻ, ấp nở và nuôi chim con thì chim yến sẽ lập tức làm
tổ lại. Chim yến có thể làm tổ nhiều lần. Tuy nhiên, không nên khai thác tổ quá
mức sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng quần thể chim yến. Các nhà khoa học, các
chuyên gia đang nghiên cứu, hoàn thiện quy trình khai thác yến nhà đảm bảo khoa
học, hiệu quả. Một bước tiến mới mang tính đột phá là đang tiến hành nghiên cứu
đặc điểm di truyền ADN, bảo toàn nguồn gen quý của đàn chim yến Quảng Nam - Đà
Nẵng....
Nguồn Internet.
------------------------------------------------------------
Công ty TNHH Yến Phương Đông | Thương hiệu Yến Sào
Phương Đông
Kỹ thuật nuôi yến trong nhà hàng đầu tại Quảng Nam
- Đà Nẵng
Địa chỉ: K79/1A Dũng Sĩ Thanh Khê, Đà Nẵng
Hotline: 0975.373.111
Email: yensaophuongdong@gmail.com
Website: www.yensaophuongdong.blogspot.com
